سرباز هشتاد ویکم

شايد از آن رو خاطره‌نويسي را صميمانه‌ترين نوع نوشتن دانسته‌اند كه راوي خاطره خواننده را به خلوت خويش مي‌خواند و او را بي هيچ چشم داشتي در تجربه تعاملات خود با زندگي كه چندان هم آسان به دست نيامده شريك مي‌كند. هر خاطره بخشي از زيستن ماست كه گذشته را به آينده پيوند مي‌زند و لحظه‌هاي ما را در قاب كهنه تاریخ ماندگار می‌کند. کتاب سرباز هشتاد و یکم خاطرات تلخ و شیرین اما غالبا جذاب سربازی است که در شرح اتفاقات دوران خدمت ارتش به رشته تحریر در آمده است.نگاه نقاد، نکته‌سنج و باریک‌بین نویسنده در مجموع فضایی مثبت و خوشبینانه را تصویر می‌کند که علاوه بر ارائه تجربیات ارزنده خود اطلاعات مفیدی را درباره لغات، اصطلاحات و کنایات روزگار خدمت به خواننده عرضه می‌کند.«من سرباز 81دوره سربازي مي‌گذرد و نمی‌دانم باید خوشحال باشم یا ناراحت، قدیمی‌ها به سربازي خدمت اجباري مي‌گويند و هميشه خاطره‌هايي از آن دوران تعريف مي‌کنند، داستان‌هايي كه اغلب ما را مي‌خنداند يا ترس را به جانمان مي‌اندازد. البته اين موضوع براي تمامي افر... ادي كه به خدمت سربازي رفته‌اند صادق است. در سرباز‌خانه‌ها هميشه سرباز‌ها را به تر‌تيب قد در صفوف نُه در نُه به خط می‌کنند.من سرباز هشتاد و يکم گروهان بودم و در نيروي زميني ارتش خدمت کردم.سرباز هشتاد و یکم مجموعه خاطره های یک سرباز اين كتاب دو فصل دارد. فصل اول، هشتاد و يك خاطره و نكته درباره دوران سربازي را شامل مي‌شود و فصل دوم در برگيرنده مجموعه‌اي از لغات و اصطلاحات سربازي است.علاقمندان برای خرید کتاب می‌توانند مبلغ 3000 تومان به اضافه1000 تومان هزینه پست كتاب را به (شماره کارت 6037701074171759 به نام مسعود نوری فرد) وایز و شماره بازیابی داخل فیش پرداختی را به همراه آدرس پستی به شماره تماس و یا ایمیل زیر بفرستند آدرس ایمیل: masoodnoorifard@yahoo.com و شماره تماس09379085668مسئول فروش و تحویل کتاب در کاشان: مسعود نوری فرد (مدیر روابط عمومی گروه تئاتر رها)

در یکی از روزهای دل‌انگیز و زیبای مهرماه بود که برای شرکت در همایش‌ «ما هیچ ما نگاه»، یادبود تولد «سهراب سپهری»، به «خانهٔ تاریخی احسان» در کاشان رفته بودم.
در آخرین روز مراسم بود که خوشبختانه تماشاگر نمایشی به نام «سهراب» نوشته «مهدی صفاری‌نژاد» شدم. جذابیت نمایشنامه و طراوت و تازگی متن، باعث آشنایی بیشتر من با جوانی عاشق و پویا که‌‌ همان نمایشنامه‌نویس جوان بود، شد.
در گفت‌وگوهایی که بعد از اجرا با او داشتم، دریافتم دانشجوی تئا‌تر است و کتابی را هم با نام «سرباز هشتادو یکم» چاپ کرده است.
اگر مبنای خدمت سربازی در ایران را اواخر دوران رضاشاه پهلوی فرض کنیم در این ۷۰ سال، جوانان بسیاری از نسل‌های مختلف این مرز و بوم به خدمت سربازی و زیر پرچم رفته‌اند، ولی دریغ از یک جزوه ۵۰ صفحه‌ای! پس «مهدی صفاری‌نژاد» باید دارای ویژگی خاصی باشد که به فکر نوشتن و پژوهش و بعد چاپ چنین تحقیقی افتاده و کاری کارستان کرده است. کتاب بهانه‌ای بسیار جذاب و دوست‌داشتنی برای نویسنده‌اش بوده که چنین کوشش تحسین‌برانگیز و تلاش خستگی‌ناپذیری را برای نوشتن آن صرف کرده است.
کتاب «سرباز هشتادویکم» از دو فصل تشکیل شده است: فصل اول، ۸۱ خاطره و نکته از دوران سربازی و فصل دوم مجموعه‌ای از لغات و اصطلاحات سربازی است.
 «صفاری‌نژاد» در مقدمه این کتاب ۱۶۱ صفحه‌ای «سرباز هشتادویکم» می‌نویسد:
 «دوره سربازی خیلی زود می‌گذرد و ما از گذشت آن خوشحالیم، بی‌خبر از شمع وجودمان که دارد آب می‌شود. بزرگ‌تر‌ها به سربازی خدمت «اجباری» می‌گویند و همیشه خاطره‌هایی از آن دوران تعریف می‌کنند، داستان‌هایی که اغلب ما را می‌خنداند یا ترس را به جانمان می‌اندازد» و در ادامه، علت انتخاب نام کتاب را این‌گونه توضیح می‌دهد: «سرباز‌خانه‌ها همیشه سرباز‌ها را به تر‌تیب قد در صفوف ۹ در ۹ به خط می‌کنند و من سرباز هشتادویکم – به معنی کوتاه‌ترین سرباز – بودم.»
کتاب، ادبیاتی شایسته و فصل‌بندی بسیار مناسب و توجیه‌پذیری دارد و نگاه واقع‌بینانه توام با طنزی ظریف و‌گاه شکننده بر تمام کتاب حاکم است که خوشبختانه کتاب را از یک مجموعه خشک و یک‌بعدی نجات می‌دهد و برای اولین بار این‌همه اطلاعات لازم و ضروری را برای هر جوانی که می‌خواهد به خدمت سربازی برود، می‌نویسد.
۸۱ خاطره‌ای که در نخستین فصل کتاب می‌نویسد، این تصور را برای من خواننده پیش می‌آورد که کلمات انتخابی، حامل نوعی قدرت و انرژی ویژه‌ای هستند و می‌توانند امکان ارتباط بهینه‌ای را به وجود آورند تا حقیقت این دوران را مستقیم‌تر و بی‌واسطه‌تر به علت وجود حساسیت‌های‌گاه ویژه در نوع و نگاه و عملکرد، که در لفافه‌ای از طنز و امید است، دریافت کنم.
ساختار ادبی «سرباز هشتادویکم»، از سادگی و روانی خاصی برخوردار است که می‌تواند با خاطرات دلنشین توام با طنز بسیار ظریف و‌گاه شکننده ولی خوشبینانه، خواننده را در خلوت با خود همراه کند و با لحظات تلخ و شیرین و توصیف تجربیاتش همراه سازد.

برچسب‌ها: http, kashannews, net, D9, 86, 82, D8, AF, B2, A7, 88, DA, A9, B3, DB, 8C, 85, AA, A8, B1, AC, 87, 8

"سرباز هشتاد و يكم" از راه رسيد 5 مرداد 1386 ساعت 16:55 كتاب "سرباز هشتاد و يكم" نوشته "مهدي صفاري‌نژاد" از سوي نشر دعوت منتشر شده است. "محمدعلي حيدري" مدير نشر دعوت با بیان این مطلب به خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، گفت: اين كتاب خاطرات تلخ و شيرين، اما غالبا جذاب سربازي را در بر مي‌گيرد كه در شرح اتفاقات دوران خدمت ارتش به رشته تحرير درآمده است. نگاه نقاد، نكته‌سنج و باريك‌بين نويسنده در مجموع فضايي مثبت و خوشبينانه را تصوير مي‌كند كه علاوه بر ارائه تجربيات ارزنده خود اطلاعات مفيدي را درباره لغات، اصطلاحات و كنايات روزگار خدمت به خواننده عرضه مي‌كند.  وی در ادامه با اشاره به خاطره نویسی افزود: شايد از آن رو خاطره نويسي را صميمانه‌ترين نوع نوشتن دانسته‌اند كه راوي خاطره خواننده را به خلوت خويش مي‌خواند و او را بي هيچ چشم داشتي در تجربه تعاملات خود با زندگي كه چندان هم آُسان به دست در سربازخانه‌ها هميشه سربازها را به ترتيب قد در صفوف نه در نه به خط مي‌كنند و من سرباز هشتاد و يكم بودم و در نيروي زميني ارتش خدمت كردم نيامده شريك مي‌كند. هر خاطره بخشي از زيستن ماست كه گذشته را به آينده پيوند مي‌زند و لحظه‌هاي ما را در قاب كهنه تاريخ ماندگار مي‌كند.  "مهدي صفارنژاد" مؤلف كتاب "سرباز هشتاد و يكم" در مقدمه کتاب آورده است: دوران سربازي مي‌گذرد و نمي‌دانيم بايد خوشحال باشيم يا ناراحت. قديمي‌ترها به سربازي، خدمت اجباري مي‌گويند و هميشه خاطره‌هايي از آن دوران تعريف مي‌كنند، داستان‌هايي كه اغلب ما را مي‌خندانند يا ترس را به جانمان مي‌اندازد. البته اين موضوع براي تمامي افرادي كه به خدمت سربازي رفته‌اند صادق است. وي در ادامه مي‌افزايد: در سربازخانه‌ها هميشه سربازها را به ترتيب قد در صفوف نه در نه به خط مي‌كنند و من سرباز هشتاد و يكم بودم و در نيروي زميني ارتش خدمت كردم. اين كتاب دو فصل دارد. فصل اول، هشتاد و يك خاطره و نكته درباره دوران سربازي را شامل مي‌شود و فصل دوم در برگيرنده مجموعه‌اي از لغات و اصطلاحات سربازي است. كتاب "سرباز هشتاد و يكم" با شمارگان 2000 نسخه و بهاي ? ريال منتشر شده است. کد مطلب : 6108 سرباز هشتاد و یکم (مجموعه خاطره های یک سرباز) و لغات و اصطلاحات سربازی مهدی صفاری نژاد     قیمت پشت جلد:  ?0 ریال   موجودی: در حال حاضر در انبار موجود نیست.   مشخصات کتاب تعداد صفحه: 160 نشر: دعوت (18 اردیبهشت، 1386) شابک: 964-96895-1-6 قطع کتاب: رقعی وزن: 450 گرم

گزارشگر : آناهيد خزير

 
سلام
در تاریخ 30/1/1388 ساعت 16 نقد كتاب سرباز هشتاد ویكم در سالن اجتماعات این دانشكده به ادرس تهران خ ازادی بین خوش و بهبودی دانشگاه سوره برگزار می شود . خوشحال می شم ببینمتون
بسیاری از ما یا دوره سربازی را پشت سر گذاشته‌ایم و یا مثل بسیاری دیگر منتظریم تا دوره سربازی را بگذرانیم. دوره سربازی خیلی زود می‌گذرد و ما از گذشت آن خوشحالیم، بی‌خبر از شمع وجودمان که دارد آب می‌شود بزرگترها به سربازی خدمت اجباری می‌گویند و همیشه خاطره‌هایی از آن دوران تعریف می‌کنند،داستان‌هایی كه اغلب ما را می‌خنداند یا ترس را به جانمان می‌اندازد.البته این موضوع برای تمامی افرادی كه به خدمت سربازی رفته‌اند صادق است.همانطور كه می‌دانید در سرباز‌خانه‌ها همیشه سرباز‌ها را به تر‌تیب قد در صفوف نُه در نُه به خط می‌کنند.
مهدی صفاری‌نژاد سرباز هشتاد و یکم گروهان بوده و در نیروی زمینی ارتش خدمت کرده است.وی مجموعه خاطرات سربازی خود را در كتابی با عنوان سرباز هشتاد ویكم توسط نشر دعوت منتشر كرده است. این مجموعه شامل دو فصل است؛ فصل اوّل كه 81 خاطره و نکته درباره دوره سربازی است و فصل دوم مجموعه‌ای از لغات و اصطلاحات رایج در دوره سربازی است.صفاری‌نژاد وبلاگی با عنوان سرباز هشتاد و یكم نیز راه اندازی كرده كه می‌توانید اطلاعت كامل‌تر این كتاب را در آنجا ببینید.
برای تهیه این كتاب می‌توانید
مراکز فروش : تهران خ انقلاب بین فخر رازی و فروردین شماره۱۴۰۴ نشر بیدگل
 
کاشان چهارراه خانه کتاب و یا
 می‌توانید مبلغ 1800 تومان به اضافه 200 تومان هزینه پست كتاب را به (حساب
 سپهر01001482251000 به نام مهدی صفاری نژاد) واریز نمایید و فیش آن را به
شماره ؟فاكس نمایید و یا به صندوق پستی 1788/87135 ارسال
نمایید. شرمنده ام ولی شماره فکس خودم ندارم از مدیر نشر بخواین۰۹۱۳۲۷۶۳۶۶۸
www.sarbaze81.blogfa.com

امسال چهار سال از روزی که رفتم سربازی و پادگان و خدمت می گذره{۱۸/۸/۱۳۸۲} الانه که بهش فکر می کنم هیچ حسی ندارم اما برام یه نکته ای جالب اینکه بهم می گفتن برو سربازی مرد میشی؟ !!!!!!!!!!{خاطره ۸۱ کتاب یه نگاه بکنید} بعد از اون اینقدر شنیدم که روی این کلمه حساس شدم -فقط روی کلمه اش - حالا چند سالی گذشته بازم میشنوم نمی خوای مرد بشی ؟ جواب می دم  باشه ............

اما از همه بهتر اتفاقی که برای یکی دوستام افتاده بود از بد روزگار عاشق شده بود بعد از کش و قوس های زیاد نشسته بودن که مثل دوتا آدم با شعور و فرهنگ با هم صحبت کنن که شنیده بوده نه و تو خیلی خوبی ولی من کسی رو می خوام که مرد باشه....

بیچاره  رو با چشم های گریون دیدم می گفت :

بهم گفت یه مرد می خواهد تو که سربازی رفتی مرد چیه ؟ یا کیه؟ می تونی به من نشون بدی؟ من که مرد نیستم چون دارم گریه می کنم

گفت و رفت منتظر جوابم نایستاد

من که نمیدونم مرد چیه؟ یا کیه ؟

اما میدونم مردام گریه میکنن ..............

 اینم عکس گوشیش بود

 

 

 ؟؟؟؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!!!!!!!مرد ؟؟؟؟؟!!!!!!

 

احمد بيگدلي

 

کاشان ؛ بعد از ظهر یک روز آفتابی و گرم (پنجشنبه بود انگار) ، خانة تااریخی احسان . کوچة فرهنگ ؛ کانون اندیشة جوان سپهری ... هنوز مانده تا همه بیایند و شصت و ششمین نشست عصری با داستان شروع بشود . امّا بر و بچه هایی که نامشان را بالای آثارشان در مجلة «کاج» می خوانی ، روی تخت ها ، در اطراف حوض بزرگ وسط حیاط نشسته اند : شهره احدیت ، میثم خیرخواه ، عطیه جوادی، علی دارمی زاده ، مرضیه قصابی ، وحیدرضا گنجی ، تقوایی و ... و خانم محجبه و نسبتاً میان سالی که همه با احترام و به نیت گفتن سلام ، برایشان سر تکان می دهند و جا باز می کنند : خانم آل یاسین .

دیری نمی پاید که خورشید به ملایمت پشت عمارت های اطراف ، پنهان می شود و اندک اندک داغی زبر و سخت آفتاب این ولایت را با خودش می برد تا زیر درختی ، پای نهری در «گلستانه » چال کند ، (چال می کند؟ ) خنکای حوض که از آب و انعکاس درختچه ها و بادگیر بلند عمارت و سایه های مبهم آدم ها لبریز است، در دل هوا راه باز می کند و گرما را می شکند. وقتش رسیده است که همه بروند و بنشینند روی صندلی های آبیِ فایبرگلاس ، زیر طاقدیس بلند ایوان شرقی و محمود ساطع مدیر کانون بسم الله را بگوید و همهمه ها فروبنشیند .

·

اینجا ، این عمارت قدیمی ، که حالا اینطور تنعم و پاکیزه گی اش را با کبر و ناز به رخ می کشد ، حاصل یک سال تلاش بی وقفة عزیزانی است که با حفظ معماری دورة قاجارو به همت محمود ساطع و اکبر رضوانیان ، از آن منزلگاهی ساخته اند چشم نواز و روح بخش برای مسافرانی که به قصد دیدن کاشان می آیند و یا مهمان کانون اند . با اتاق های مجهز به تختخواب و کولر و بخاری و یخچال و ... سردابی هست با میز و صندلی چوبی و تخت فرش انداخته و بساط سنتی چای : قوری و سماور و ... حوضخانه ای که اکنون یک آمفی تئاتر کوچک و جمع و جور شده است برای اجرای نمایشنامه های تجربی همین برو بچه های کاشان . و موزه ای با آثاری از اشیاء قدیمی ، تابلوهای نقاشی و دستنوشته های منوچهر شیبانی :

شب و از شب رنگ می گیرد

سیه نقش سیاهی بر جدار سینه می ریزد

تنیده عنکبوت خوف بر هر پنجره ، هر در ،

سخن از باد و طوفان نیست

نسیمی سر نمی گیرد و من سر در گریبانم .

چقدر تأسف می خوری و آه می کشی و کاری از دستت برنمی آید وقتی می بینی در این موزه هیچ اثری از سهراب سپهری نیست . امّا انگار شقایق هایش شکوفه کرده اند و کودکانی که گنجشک بر می دارند از لانة نور ، خاطره اش هست ـ هرچند کافی نیست .

باید در چند روز مرخصی ، دل از ازدهام و صدا و هوای آلوده برداری و بروی ابتدای خیابان فاضل نراقی و از کوچة سنگفرش بگذری و در آستانة کوتاه خانة احسانی مخلصانه سر خم کنی ، وارد هشتی کوچک بشوی که در انتها و در سمت راست ، ناگهان با فضای پر از آسمان و انعکاس نور و آب و سایه های چسبیده به دیوارهای رفیع مواجه بشوی و دلت بلرزد که حیف می بایست با شاخه گلی می آمدی یا قطعة شعری برای آنکه در یادها بمانی . اینجا ، پیش از این ، حتی اگر عکسش را هم ندیده بودی ، حالا که آباد و عزتمند شده است ، تو را به صمیمیت سک فضای دلخواه فرا می خواند . اول باید بروی زیر آن طاق نیم دایره که با چند پله، زیر عمارت شمالی راه باز می کند و هوایش خنک تر از بیرون است ـ درست مثل اوایل بهار و استکانی چای بنوشی و بعد با حوصله بروی سراغ موزه و آن تابلوها که از شور موسیقی ، شعر و رنگ های زرد و سرخ و خط های شکننده پر است و تو را یاد اپاریی می اندازد که لیبرتوی آن (بیان) مال منوچهر شیبانی است . و موزیکش را امین الله حسین ساخته بود . و اپرای چهلستون که در تالار وحدت اجرا شد ( یادت که هست ، آن شوکت به یادماندنی ؟)

·

آنچه که تو را پس از جلسه نقد و بررسی غافلگیر می کند ، ولولة گنجشک وار برو بچه های کاشانی است ، شعر و سرودی که برایت می خوانند تا نظرات را بپرسند ، مشکلی که در نوشتن رمان برایشان پیش آمده و از تو راهنمایی می خواهند .

پلنگ می شوم این بار تا شکار کنم

تو را غزال رمیده ، تو ماه سرگردان

چقدر منتظرت مانده است این دریا

به آب می زنی امروز رودها نگران

که بی تو از نفس افتاده اند ماهی ها

به انتظار نشسته اند سال ها پریان

و بالاخره دستی که پیش می آید و کتاب «سرباز هشتاد و یکم» را برایت امضاء می کند : مهدی صفاری نژاد .

ورق می زنی و تعجب می کنی که چه خوب ، آدم را ببرند اجباری و آنوقت بنشیند و خاطرات دو سال دوری از خانه و سرکردن با کلاه کاسکت ، تفنگ و فانسقه را بنویسد و نگذارد حتی یک لحظه اش هدر برود و لغات و اصطلاحات سربازی که همراهش است .

اختفا ، استحقاق ، اصول شرافت سربازی ، استوار دوم ، برادر خدمتی ، برگة ناظم آتش ، پاتک ، پاخوری ، پیشفنگ ، جیمفنگ ...

به نام حضرت دوست

ملتماسانه استدعا داريم که اين نامه را به دقت و با حوصله مطالعه فرماييد.

چكيده:

با عرض سلام

متاسفانه هیچ توجهی به سربازی این میراث رضاخانی نمي شود.

آیا کسی نباید به میزان فزاینده خودکشی در پادگانها, معتاد شدن جوانان در سربازی, سیگاری شدن سربازان, رواج همجنس بازی در پادگانها, گسترش یاس در بین جوانان, بی اعتمادی آنان به نظام, زیاد شدن سن ازدواج و از همه مهمتر اتلاف دو سال عمر جوانان این سرزمین توجه كند.

مسلما اطلاع دارید که آیت الله ابوالحسن اصفهانی، آيت الله بهبهانی و میرزا هاشم آشتيانی از مخالفان سرسخت سربازی بوده اند وعلمای زمان رضاخان سربازی را خانمان سوز و بنیان برافکن دانسته اند. نكته مهم هم اين است كه ايراد آن علماي عظام به اصل سربازي بوده است و نه صرف اجراي آن توسط رضاشاه.

آیا می دانید این ارثیه غرب اکنون در 106 کشور دنیا حذف شده است – نام اين كشورها در ادامه آمده است- و در بسیاری کشورها در حال حذف شدن است.یعنی در کشورهای مبدع ان لغو شده ولی ما ایرانیان هنوز از ان حمایت می کنیم. در بين اين 106 كشور هم كشور اسلامي هم توسعه يافته و هم در حال توسعه و هم كشورهاي فقير ديده مي‌شود و به گروه خاصي محدود نيست. مقایسه وضعیت نظام وظیفه در 195 کشور جهان نشان می دهد که متاسفانه ایران در بدترین گروه قرار دارد که در ضمیمه این نامه گزارش و اسامی کشورها ذکر شده است.

نکته جالب توجه این است که در هیچ کجای ایات و روایات نمی بینیم که دولت اسلامی حق داشته باشد دو سال جوانان مملکت را خدمت فرا بخواند که در واقع بیگاری است و نه خدمت. در اسلام دفاع داریم ولی اکنون که زمان صلح است چه؟ در اسلام حتي زماني كه به سرزمين اسلامي حمله مي شود ابتداءً جهاد واجب كفايي است در حالي كه اكنون با سربازي به مثابه واجب عيني برخورد مي شود.

ان شاء الله که در سال نوآوری و شکوفایی، شاهد تغییر بنیادین در سربازی ایران و حرکت آن به سوی سربازی داوطلبانه باشیم.

اصل نامه:

بازکاوي خدمت سربازي

مقدمه:

    یکی از قوانینی که اکنون در ایران با جدیت دنبال می‌شود قانون نظام وظیفه عمومی یا سربازی است. این قانون مصوب زمان رضاشاه است. رضاشاه که می‌خواست ارتش‌های قبیله‌ای و عشیره‌ای را حذف کند در اقدامی تقلیدی از کشور‌های اروپایی به تصویب قانون نظام وظیفه عمومی مبادرت کرد که در آن زمان با مخالفت علما و مراجع روبرو شد. از جمله آیت الله نورالله اصفهانی که مخالفت با قانون نظام وظیفه را در راس اهداف شش‌گانه قیامش عليه رضاشاه قرار داد. هر چند که سرانجام به واسطه شهادتش اين مخالفت ناکام ماند. قیام آیت الله نورالله اصفهانی و اهداف آن با تایید علما و مراجع آن زمان مانند آیه الله العظمی شیخ ابوالحسن اصفهانی، آیت‌الله بهبهانی، میرزا هاشم آشتیانی و شهید مدرس همراه بود. شهید مدرس نیز در مجلس مخالفت خود را ابراز داشت و در نطق خود با اشاره به خاطرات اقامت هشت ساله‌اش در بین النهرین (عراق) این قانون را از دلایل نارضایتی مردم عراق از دولت عثماني دانسته و فرمود: «بالاخره مملکت را گرفتن قشون عمومی از دست عثمانی به در برد. چون خلاف طبیعت مردم بود.» همچنین اعضای حوزه علمیه تهران در نامه‌ای به آیت الله نورالله اصفهانی ضمن حمایت از قیام ایشان، تاکید می‌کنند که «تمام آقایان حجج اسلام و حصون ایمان دامت برکاتهم از امورات شخصیه و مشاغل نوعیه خود دست برداشته‌اند و متفقا به کلمه واحده در مقام... جلوگیری از هر قبیل قوانینی که به خلاف قوانین مقدسه اسلام وضع شود قیام و اقدام دارند، بالاخص در قضیه نظام اجباری که فوق العاده از تحمل خارج و طاقت فرساست. امید است که به همم عالیه آن ذوات مقدسه[ائمه اطهار] و جدیت کامله و پافشاری، رفع و دفع این قانون جابرانه و خانمان ویران‌کن شود.» ( مراجعه شود به کتاب‌ اندیشه سیاسی و تاریخ نهضت حاج آقا نورالله اصفهانی، موسی نجفی، صفحات 268-242)

اکنون با گذشت حدود هشتاد سال خانمان ویران کنی و مضرات این قانون آشکار شده است، اما جای این سوال باقی است که چرا این قانون در نظام جمهوری اسلامی ایران همچنان به قوت خود باقی است. همان طور که می‌دانید نهاد دولت در اسلام مطلق العنان و آزاد نیست و در چارچوب قوانین و مقررات شرع محدود است. بر اساس کدام اصل از قوانین اسلام و فقه شیعه دولت اسلامی حق دارد جوانان را وادار سازد که دو سال از بهترین سال‌های عمر خود را در اختیار خود نبوده و حسب دستور دولت به اصطلاح به خدمت بپردازند. بر اساس شناختی که از دین مبین اسلام و فقه شیعه داریم چنین اجازه‌ای را در هیچ جای از دستورات اسلام نمی‌بینیم. در اسلام بر آمادگی نظامی تاکید بسیار شده است به همین دلیل برقراری دوره‌های آموزش اجباری نظامی برای جوانان بسیار مطلوب و لازم است اما ماه‌های متوالی بیگاری که بعد از پایان آموزش نظامی بر جوانان این مرز و بوم تحمیل می‌شود در تعالیم اسلام جایی ندارد.. تنها مقوله‌ای که می‌توان این مساله را به کمک آن توجیه کرد باب مصلحت است که در ادامه فواید و مضرات سربازی را خواهیم شمرد تا نهایتا این نتیجه آشکار شود که نه تنها اکنون مصلحتی بر تداوم سربازی وجود ندارد بلکه مصلحت در لغو آن است. در ادامه فوايد و مضرات آن را بر می‌شمریم :

● فواید:

1- از جمله مهم‌ترین فواید سربازی بهره‌مندی دولت از نیروی جوان ارزان است.

2- بخش آموزش نظامی آن موجب تقویت روحیه نظامی و آشنایی جوانان با مسايل نظامی برای روز مبادا می‌شود.

3- برخی از پدران و مادران نیز خدمت سربازی را باعث مرد شدن پسرانشان می‌دانند.

● مضرات :

اما برای سربازی مضرات زیادی نیز می‌توان برشمرد که این فواید را تحت الشعاع قرار می‌دهد. به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

1- همان طور که اشاره شد سربازی با اصول اسلامی ناسازگار است. در اسلام حتی زمانی که به مملکت اسلامی حمله می‌شود در ابتداي امر جهاد به صورت واجب کفایی واجب می‌شود و بر همه واجب نیست یعنی در صورتی که کشور تحت هجوم باشد نیز نمی‌توان در ابتدا همه را به جنگ برد. حال چگونه است که در جمهوری اسلامی در شرایطی که هیچ جنگی هم نیست جوانان را مجبور می‌کنند که قریب به دو سال از بهترین زمان عمر خود را در اختیار خود نباشند. بر اساس کدام اصل از اصول دین مبین اسلام جوانان ناچارند دو سال از بهار زندگی خود را در اختیار دولت بگذارند. بنابراين سربازی يک وظيفه ديني و شرعي نمي‌باشد. و تحمیل آن به عنوان وظیفه دینی بر جوانان مطلوب نیست.

به خصوص آنکه اکنون این شبهه وجود دارد که روحانیون تا زمانی که خود قرار بود به سربازی بروند این قانون را ضد اسلام می‌دانستند. اما زمانی که این قانون برای روحانیون لغو شد، خدمت سربازی نه تنها مجاز شد بلکه مقدس هم شد! یکی از روحانیون در جواب به دو نکته اشاره کرد : یکی اینکه روحانیون علم آموزی می‌کنند و دیگری مقدس بودن خدمت به نظام جمهوری اسلامی است. در جواب باید گفت اولا مگر بقیه دانشگاه‌ها جهل آموزی می‌کنند که دانشجویان باید به سربازی بروند حتي اگر فرض هم بكنيم كه فقط فقه و قران علم است پس چرا دانشجويان فقه و علوم قراني سربازي مي روند. و ثانیا اگر خدمت به نظام به این نحو که بیگاری است، مقدس محسوب می شود؛ پس چرا روحانیون خود را از این خدمت مقدس محروم کرده‌اند؟ البته به نظر ما نه شبهه مورد قبول است و نه جواب آن روحانی. بلکه معتقديم یک غفلت و فراموشی تاریخی از سوی روحانیت شکل گرفته است.

2- سربازي يک وظيفه ملي هم نيست. دفاع از سرزمين در خون ما ایرانیان است و شاهنامه فردوسي پر است از روحيه سلحشوري ايرانيان. ولي در کجا در اسطوره‌ها و تاريخ ايران زمين آمده است که جوانان بايد جواني خود را در اختيار دولت قرار دهند آن هم در زمان صلح. هر جوان ايراني حاضر است در زمان جنگ جان خود را تقدیم کند ولي حاضر نيست در زمان صلح عمر خود را بيهوده هدر بدهد.

3- با نگاه کوتاهی به هم کلاسی های دوران تحصیل خود می‌بینیم که بسیاری از آنها در خلال سربازی به مواد مخدر و یا مشروب مبتلا شده و یا لااقل سیگاری شده‌اند. متاسفانه اکنون دوران سربازي یکی از اصلی‌ترین عوامل انحراف جوانان است و آنهایی هم که از قبل منحرف بوده‌اند بدتر می‌شوند.

4- شاید تصور شود که راه حل مشکل بالا افزایش کنترل و برخورد با متخلفین است ولی اين چاره کار نیست ؛ چون بر خلاف تصور برخي مسئولین که از واقعيت‌ها فرار مي کنند جوان‌ها به سربازی به دید یک وظیفه ملی یا شرعی نگاه نمی‌کنند بلکه به دید یک نوع بیگاری نگاه می‌کنند و البته حق هم با جوانان است. هر چفدر هم مسئولین بر مقدس بودن این خدمت تاکید کنند وقتی واقعیت ندارد بیشتر اعتبار خود در بین جوانان را از دست می دهند. لذا راه کارهای کنترلي نمی‌تواند مشکل را حل کند. مشکل زمانی حل می‌شود که جوانان را از کانون گرم خانواده جدا نسازیم.

5- کشوری که بر روی مخازن نفت قرار دارد چرا باید از جوانان خود بیگاری بکشد. وادار ساختن نیروی جوانی که باید برای پدر و مادرش و یا زن و فرزندانش تلاش کند به دوری از خانواده و استفاده از نیروی او برای پیشبرد فعالیت‌های دولتی که تمام پول نفت به عنوان بیت‌المال در اختیارش است به جز بیگاری چه معنایي دارد.( تصور از بیگاری موجب می‌شود جوان از همان ابتدا یاد بگیرد که در کار کردن برای دولت دل به کار ندهد. )

6- خدمت سربازی چیزی جز اتلاف عمر برای جوانان ندارد زیرا وادار کردن آنها به کاری است که در آن تخصص ندارند و اگر استثنا در راستاي تخصص آنها باشد به آن علاقه‌ای ندارند. در مورد سربازان دیپلم وضع بسیار بدتر است و آنان ساعت‌های متوالی به نگهبانی‌های بیهوده و دیوانه کننده می‌گذرانند. در ضمن بسياري از پست‌هايي كه سربازان در آنها به خدمت مي‌پردازند زايد، بيهوده و قابل حذف است.

7- بسياري از جوانان سرباز در شهرک‌هاي مسکونی سپاه و ارتش براي انجام کارهاي خدماتي و نگهباني از منازل پاسداران و ارتشيان به کار گرفته مي‌شوند که بر خلاف قانون است. اين خود نوعي رانت است. چرا ديگر مشاغل مجبور هستند که هزينه اين خدمات را بدهند ولي نظاميان از چنين رانتي بهره‌مند هستند؟ مضاف بر اینکه از منظر شرع مقدس این گونه اقدامات باید در برابر دستمزد و حقوق عادلانه و کامل باشد.

از سوی دیگر این شبهه وجود دارد که وظیفه نیروهای نظامی افزایش امنیت در سراسر جامعه است. نه آنکه برای خود شهرکهای اختصاصی بسازند و از جوانان مردم برای نگهبانی و حراست از خودشان استفاده کنند. دنیا برعکس نشده؟

8- خدمت سربازي به نفع جوانان نيست و به نفع خانواده‌هاي آنان هم نيست و فقط به نفع دولت است. حال اين سوال باقی است که در دولت مردمسالار ديني منافع مردم مقدم است يا دولت؟ در حال حاضر رفتار دولت بر خلاف شعارهايش است. ظاهرا مردمسالاري تا جايي محترم است که به نفع دولت باشد نه مردم. از یک دولت اسلامی که دارای منابع غنی نفتی می‌باشد بعید است که با بهانه‌های واهی منافع دولت را بر مردم ترجیح دهد.

9- سربازی یکی از مهم‌ترین موانع ازدواج جوانان است. بی تردید کسانی که این مقوله غربی و غیر اسلامی را بر جوانان تحمیل می‌کنند در گناه آنانی که به این واسطه به معصیت دچار شده اند، شریک هستند. اینکه برخی تسهیلات برای سربازان متاهل فراهم شود مناسب و ضروری است ولی حلال مشکلات نیست، زیرا بسیاری خانواده‌ها دختر خود را به مردي که مي‌خواهد دو سال به سربازی برود نمی‌دهند و در این میان اگر چه آن جوان بی‌تقصیر است ولی خانواده دختر هم محق هستند.

10- اکنون نظام وظیفه بسیاری از فرصت‌های مربوط به اشتغال را به خود اختصاص داده است. بر اساس آمار موجود اکنون میزان شغل ایجاد شده در کشور به میزان جوانانی که در آن سال بایستی وارد بازار کار شوند نزدیک شده است. اما مشکل در حجم عظیم بیکاران مانده از سال‌های قبل است. با حذف سربازي و اختصاص فرصت‌ها به این جوانان، می‌توان تا حد زیادی از حجم عظيم بيكاران كاست و بر نرخ بالای بیکاری در ایران فایق آمد. شايد راحت‌ترين راه براي فايق آمدن بر بيكاري حذف سربازي باشد. در مواردي هم كه استخدام صورت مي‌گيرد شركتها و حتي سازمانهاي دولتي با سو استفاده از نداشتن كارت پايان خدمت جوانان را با حقوق كم، بدون بيمه و هر گونه تضمين و آينده شغلي استخدام مي‌كنند.

11- حتی اگر کشور مشکل بیکاری نداشت باز هم سربازی از مهمترین موانع اشتغال بود. نه فقط اینکه امکان اشتغال در مشاغل استخدامی اعم از دولتی و غیر دولتی از جوانان سرباز سلب می‌شود بلکه بسیاری مشاغل آزاد هم هستند که نیاز به برنامه ریزی و تداوم کار دارند که سربازی با وقفه‌ای که ایجاد می‌کند از ابتدا مانع رفتن جوانان به سوی آن کارها می‌شود ؛ که دو تاثیر منفی دارد : اول اینکه باعث تاخیر در مولد شدن جوانان و ضرر کلان به اقتصاد کشور می‌شود. کافی است تعداد جوانانی که به سربازی می‌روند را در میزانی که می‌توانستند بر تولید ناخالص داخلی بیفزایند ضرب کنید تا حجم ضرر آشکار شود. دوم آنکه سبب تاخیر در ازدواج می‌شود که اثرات سو آن بر کسی پوشیده نیست. اين مساله خود سبب بروز بزهكاري‌هاي فراوان اجتماعي مي‌شود.

12- سایه شوم سربازی چون کابوسی همواره بر سر جوانان از آغاز نوجوانی تا جوانی هست که موجب انواع اضطراب و اثرات سوء روانی می‌شود. در طول سربازی نيز دوري از خانواده، فشار جنسي، اضطراب از آينده نامعلوم و غيره انواع بحرانهاي روحي براي جوانان به ارمغان مي‌آورد که بعضا به بيماري‌هاي حاد روانی، افسردگی و حتی خودکشی منجر می‌شود.

13- سربازي يک مقوله متعلق به دوران دولت- ملت است و لذا در دوران جهاني شدن کنوني که دولت- ملت در حال زوال است اين مقوله متصل به آن نيز در حال زوال است.

14- اکنون متاسفانه خدمت سربازي به مکاني براي تربيت نيروهاي ضدانقلاب و ضدنظام و يا بي‌تفاوت به آن مبدل شده است. جوانان به سربازي نه به عنوان وظيفه ملي و شرعي بلکه به عنوان جبر و زور نگاه مي‌کنند و حق هم با جوانان است. از آن جايي که اتلاف قريب به دو سال عمر خود را به پاي نظام مي‌نويسند، چه بسيار دوستاني داشتیم که در دوران دبيرستان از اعضاي فعال بسيج و بعضا از مسئولين پايگاه بسيج دانش آموزي بودند ولي بعد از سربازي به نظام بد و بيراه مي‌گويند و يا لااقل بي‌تفاوت شده و شور و حرارت اوليه آنها خوابيده است.

15- بسياري از جوانان ايراني که در خارج از کشور هستند مي‌خواهند به کشور خود برگردند و به نام ايران دستاوردهاي علمي خود را ثبت کنند ولي خدمت سربازي خود آنها و يا فرزندانشان مانع است، زيرا تا زماني که مجبور باشند براي برگشتن تاواني دو ساله بدهند هيچ گاه بر نمي‌گردند. راهکار مسوولین شاید این باشد که سربازي را براي آنها حذف کنند يا فروشي سازند ولي اين اقدام موجب تبعيض مي‌شود و سربازي به يکي از منشاهاي تبعيض بين کساني که در خارج هستند و جوانان داخلي تبديل می‌گردد که یقینا با شعار عدالت و عدم تبعیض در دولت اسلامي نمی‌خواند.

16- ايران يکي از جوان‌ترين کشورهاي دنياست و لذا اکنون سرباز وظيفه زيادی دارد، ولي مسوولین حاضر نيستند خدمت وظيفه را کاهش دهند. یک بار از یکی از شاغلین در ستاد کل نیروهای مسلح علت آن را پرسیدیم جواب داد محاسبه کرده‌ایم و دیده‌ایم در چند سال آينده تعداد سربازها کم مي‌شود و اگر کم کرديم ديگر نمي‌توانیم اضافه کنیم و لذا بهتر است که کم نکنیم. و البته به همين دليل جوانان بسياري سرگردان هستند. در حالي که دولت بايد همواره منافع مردم را بر خود مقدم بدارد. مضافا بر اينکه با رشد اتوماسيون و تکنولو‍ژي به اين تعداد سرباز نياز نيست و هر سال به تعداد سرباز کمتري نياز است. هم اکنون نيز بسياري از کارهايي که براي سربازان وظيفه تعريف شده است بيهوده و قابل حذف شدن هستند.

17- ممکن است گفته شود که در شرایط کنونی نظام بین الملل به مصلحت نیست؛ اما اولا در دنیای امروز مساله امنیت بسیار نرم افزاری و ذهنی شده است و این اقدام اتفاقا نوعی پیام به دنیا است که ما آن قدر اعتماد داریم که سربازی را لغو می‌کنیم. ثانیا بار اصلی در جنگ بر دوش بسیجیان بود و چه بسیار جوانانی که قبل از سن قانونی می‌آمدند و تمایل به حضور در بسیج داشتند.

18- بسیاری از جوانان برای فرار از سربازی به حوزه‌های علمیه می‌روند که اثرات مخرب آن معلوم است و لازم نیست که شرح داده شود. حضور چنین افرادی در حوزه‌ها باعث تخریب فضای حوزه، تخریب وجهه عمومی حوزه در بین مردم و نهایتا واگذاری تربیت و هدایت مردم به کسانی می‌شود که از اول با عشق و علاقه پای در این راه نگذاشته‌اند. راه حل های تفتیش انگیزه نیز بی‌حاصل است. زیرا نیات درونی افراد را نمی‌توان یافت و چه بسا که باعث ممانعت از حضور افراد شایسته به واسطه ظن و گمانهای حدسی شود.

19- به بیان اهل منطق اکنون سربازی سالبه به انتفاء موضوع شده است. اساس خدمت سربازی برای تشکیل و تامین نیروی ارتشهای دايمی بود که اکنون چنین هدفی منتفی شده است. رضاشاه که می‌خواست ارتشهای قبیله‌ای را منحل کند و ارتش دائمی تشکیل دهد نیاز به نیرو داشت و لذا اقدام به تصویب قانون خدمت وظیفه عمومی کرد ولی امروزه از طريق استخدام این مهم انجام می‌شود و نیازی به اجباری بودن آن نیست.

20- در جنگهای پیچیده امروز و آینده از یک سرباز حداکثر دوساله و بدون گذراندن دوره‌های تخصصی که آموزش آن چندين سال طول مي‌کشد چه کاری بر می‌آید. در واقع پيشرفت‌هاي تكنولوژيك كارايي سربازان وظيفه را به نحو چشمگيري كاهش داده است. به همين دليل است كه امروزه اکثر کشورهای دنیا به سمت ارتش حرفه‌ای رفته‌اند. اسامی این کشورها که بیش از نیمی از کشورهای دنیا هستند در ضمیمه آمده است.

21- سربازی اساسا یک مقوله غربی است که رضاشاه آن را به تقلید از اروپا و با حمایت و تحت نظر انگلیسی‌ها در ایران پیاده کرد و لذا بر اساس انگيزه‌هاي الهي و ملي بنا نشده است.

22- سربازی یکی از اصلی‌ترین عوامل فرار مغزها می‌باشد. برای بسیاری از جوانانی که کشور را ترک می‌کنند فرار از سربازی یکی از مؤلفه‌های اصلی است و به خصوص آن که هر روز بر شمار کشورهایی که سربازی را حذف می‌کنند افزوده می‌شود و لذا در آن کشورها نیز نیازی به سربازی رفتن ندارند. کدام نخبه علمی حاضر است در ایران بماند در حالی که باید دو سال از بهترین سالهای عمرش را به بیهودگی بگذراند.

23- اگر یک بررسی دقیق و علمی و از منظر اقتصاد صورت پذیرد این نتیجه آشکار می‌گردد که سربازی در مجموع به ضرر دولت تمام می‌شود. چون جوانی که تصور کند از او بیگاری می‌کشند با عشق و علاقه فعالیت نمی‌کند و این مساله باعث کاهش جدی بهره‌وری می‌شود. چند کارمند دارای بهره‌وری از خیل سربازانی که بی‌انگیزه هستند مفیدتر و اقتصادی‌تر‌ند.

24- متاسفانه سربازی به محلی برای تربیت افراد بی‌علاقه و بی‌انگیزه تبدیل شده است. معمولا کارمندانی که سربازی نرفته‌اند از انگیزه کاری بالاتر برخوردار بوده و راه‌های فرار از زیر کار را کمتر می‌دانند و کمتر استفاده می‌کنند. جوانان در سربازی به خوبی راههای فرار از زیر کار و یا اصطلاحا دودره بازی را یاد می‌گیرند.

25 – نكته‌اي که از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است اینكه بیشترین ضرر و زیان را در سربازی خانواده‌های کم بضاعت و فقیر می‌بینند. اغنیا و پولداران با پول و پارتی سربازی را برای نور چشمی هایشان به هتل تبدیل می‌کنند که البته در این صورت هم ما شاهد هدر رفتن سرمایه‌های ملی مان هستیم اما فقرا که جوانشان سرمایه کاریشان محسوب می‌شود و بایستی از پتانسیل جوانی فرزندانشان استفاده کنند دو سال از این نعمت خداداد محروم می‌شوند و این نیز نکته ایست که دیده شدن آن در حکومت اسلامی مایه شرم است. اتفاقا عدالت حکم مي‌کند که اتفاقا فرزندان خانواده‌هاي فقير و متوسط که عمدتا کمک خرج خانواده هستند، از خدمت سربازي معاف شوند و در عوض فرزندان خانواده‌هاي پولدار که عدم حضور فرزند به معيشت خانواده لطمه‌اي وارد نمي‌سازد، به سربازي اعزام شوند. به گفته شهید مدرس کاری که بر خلاف طبیعت مردم به آنها تحمیل کردیم نتیجه آن بهتر از این نمی‌شود.

26- در تعريف سرباز وظيفه ابهام وجود دارد. تصور عمومي از سرباز وظيفه، جواني است كه با رشادت و شهامت درس نظام و نظامي‌گري مي‌آموزد تا بتواند در زمان‌هاي ضروري از كيان اين مرز و بوم دفاع نمايد؛ زيرا كشور ما براي حفظ امنيت و ناموس و آب و خاك خود به نيروهاي نظامي مقتدر و توانا نياز دارد (ارتش بيست ميليوني). اما آيا وضعيت فعلي سربازي اين گونه است؟ استفاده غير نظامي از سربازان وظيفه با اين تصور عمومي سازگار نيست. متاسفانه تصور از سرباز اين است كه از او به هر نحو مي‌توان بهره جست. واگذاري امور دون شان سرباز و امور غير نظامي به سربازان بزرگترين ضربه را به قداست و اهميت سربازي وارد كرده است.

27- اكنون تعداد كم فرزندان در خانوارهاي ايراني و تحولات فرهنگي مربوط به تربيت فرزندان منجر به توجهات زياد خانواده‌ها به فرزندان شده و سبب نازپروردگي جوانان گرديده است. لذا تاثيرات مثبتي كه در گذشته براي سربازي بر شمرده مي‌شد امروزه اكثرا منتفي شده و به تاثيرات منفي مبدل گرديده است. به عبارت ديگر تغيير شيوه تربيتي خانواده‌ها تاثيرات مفيد و سودمند سربازي در گذشته را به پيامدهاي ناگوار و آسيب‌ده تبديل كرده است.

28-كميت نيروهاي انساني از عوامل مهم براي برنامه‌ريزي در امور نظامي است ولي وضعيت كنوني امكان اين برنامه‌ريزي را تا حدود زيادي كاهش داده است. عواملي چون ميزان تمايل جوانان به ادامه تحصيل، مدت تحصيل، ميزان معافيت‌هاي پزشكي، تعداد كفالت‌ها، مهاجرت‌هاي به خارج از كشور، غايبان، فراريان، ميزان كاهش خدمت بسيجيان و... امكان برنامه‌ريزي و تخمين دقيق تعداد سربازان وظيفه را با دشواري‌هاي جدي روبرو كرده است كه اين امر استفاده بهينه از نيروهاي سرباز را تحت الشعاع قرار داده است.

29- يكي از مواردي كه به مواد حقوق بشر افزوده شده است و در برخي از كشورهاي جهان به رسميت شمرده شده، حق مخالفت اعتقادي و وجداني با خدمت اجباري سربازي است. بر اين اساس خدمت وظيفه اجباري يكي از موارد نقض حقوق انسانها از سوي دولتها دانسته مي‌شود. اگر دولت نياز به خدمت شهروندان دارد شايسته نيست آن را به اجبار بگيرد بلكه بايد بهاي آن را بپردازد. با توجه به اهميت موضوع حقوق بشر و نيز امواج جهاني شدن اين مساله يكي از چالش‌هاي جدي در سال‌هاي آتي است كه بهتر است از اكنون براي آن چاره‌اي انديشيده شود.

30- افزايش سالانه تعداد كشورهايي كه سربازي را حذف مي‌كنند و آگاهي فزاينده جوانان از اين كشورها به واسطه اينترنت و مسافرت مي‌تواند به موج اعتراض گسترده اي تبديل شود كه بهتر است از هم اكنون به فكر چاره باشيم. كافي است نگاهي به كشورهاي همسايه ايران بيندازيم. در افغانستان، پاكستان، عراق، عربستان، بحرين، قطر،‌امارات و عمان سربازي اجباري حذف گرديده است. تعامل جوانان ايراني با همسايگان اين سوال را در ذهن جوانان و به ويژه مرزنشينان ايجاد كرده است كه فرق آنان با جوانان اين كشورها چيست؟ بديهي است كه يكي از چالش‌هاي آينده نظام در امور جوانان همين امر خواهد بود كه بهتر است از هم اكنون براي آن راهكاري انديشيده شود.

نگاهي به مجموعه استدلال هاي فوق نشان مي‌دهد كه حكم سربازي مانند حكم شراب و قمار است كه خداوند در مورد آنها مي‌فرمايد : و اثمهما اكبر من نفعهما " و ضررهاي آن‌ها از نفعشان بيشتر است."

در واقع بايد گفت سربازي برده‌داري مدرن است.

• راه کارها :

بي‌ترديد تحقق ارتش حرفه‌اي و حذف خدمت اجباري سربازي به بودجه و برنامه‌ريزي دقيق نياز دارد ولي اميدوارم اين نامه ضرورت حركت براي حذف سربازي اجباري و داوطلبانه كردن سربازي را هر چند در افقي چندين ساله تبيين كرده باشد. نياز به بودجه و برنامه داشتن دليل متقني نيست كه بتواند ما را از نتايج زيانبار سربازي غافل سازد.

با توجه به نكته فوق سربازي از دو وجه "مدت سربازي" و "كمك هزينه" نياز به اصلاح دارد كه براي جلوگيري از فشار به دولت اين دو به صورت مرحله‌اي صورت مي پذيرد.

وجه اول: مدت سربازي

مرحله اول: کاهش سريع مدت خدمت سربازي با توجه به اين كه اكنون تعداد جوانان آماده به خدمت بيشتر از تعداد مورد نياز است و افزايش در كمك هزينه پرداختي به سربازان داراي فرزند به نحوي كه كفاف نسبي زندگي را نمايد وافزايش براي ديگر سربازان درحد مقدورات بودجه.

مرحله دوم: تصویب قانون ممنوعیت به کار گیری سربازان در شهرک های مسکونی و مراکز تفریحی سپاه و ارتش و اجراي عملي و جدي آن و سپس كاهش متناسب با آن در مدت سربازي.

مرحله سوم: حذف سربازي براي طيف وسيع‌تري از نخبگان كه شامل تحصيلات عاليه و تعداد بيشتري از نخبگان كنكور و جشنواره‌هاي مهم مانند خوارزمي و نيز براي سربازان متاهل كه سربازي مانع عمده اي در مسير زندگي آنهاست..

مرحله چهارم: استخراج موارد قابل حذف و مشاغلي كه نياز به سرباز ندارند ولي به آنها سرباز تعلق مي گيرد و كاهش متناسب با آن در مدت سربازي.

مرحله پنجم: استفاده از تكنولوژي‌ به جاي سرباز در مواردي كه امكان دارد و حذف متناسب با آن در خدمت سربازي. به عنوان مثال حذف تعداد بي‌شمار تلفنچي‌ها در سازمان‌ها و شهرك‌هاي نظامي و استفاده از منشي كامپيوتري، استفاده از دوربین در راهنمایی و رانندگی و....

مرحله ششم: حذف خدمت سربازي و تصويب قانون ارتش حرفه‌اي و آموزش‌هاي نظامي دو ماهه به جوانان كه می‌تواند در یکی از تابستانهای دوران دبیرستان برگزار شود تا پس از اخذ دیپلم جوانان آزاد و آسوده باشند.

وجه دوم: كمك هزينه

اكنون يك سرباز وظيفه ماهيانه مبلغ اندکی كمكي از دولت دريافت مي‌كند كه با آن حتي نمي‌تواند به شهر محل اقامت بازگرد و گفتن مبلغ آن شرم آور است؛ در حالي كه وقتي دولت جوانان را مجبور مي‌سازد دو سال از عمر خود را صرف سربازي كنند خود آن جوان و خانواده او را از يك نيروي كار به مدت دوسال محروم مي‌سازد؛ لذا بايستي تدابيري نيز اتخاذ كند كه ديگر اين جوانان سربار خانواده خود نباشند و براي تامين حداقل‌هاي زندگي دستشان توي جيب پدر نباشد.

با توجه به اين نكته و همزمان با مراحل بالا لازم است كه مراحل زير نيز طي شوند:

مرحله اول: افزايش حقوق سربازان متاهل داراي فرزند به حدي كه بتوانند بخشي از هزينه هاي مسكن و اولاد را تامين كنند.

مرحله دوم: افزايش حقوق سربازان متاهل در حدي كه سربازي مانعي براي زندگي مشترك نگردد.

مرحله سوم: افزايش حقوق سربازان تحصيل كرده در حدي كه ثمره تحصيل خود را احساس كنند.

مرحله چهارم: افزايش حقوق سربازان وظيفه در حدي كه براي تامين نيازهاي خود محتاج خانواده و پدر نباشند.

مرحله پنجم: افزايش حقوق براي تمام سربازان در حد منصفانه‌اي كه نه تنها مانع ازداج نگشته بلكه مشوق آن نيز باشد.

مرحله ششم: تحقق ارتش حرفه اي و داوطلبانه شدن سربازي، چرا كه يقينا در صورت پرداخت حقوق منصفانه با استقبال جوانان روبرو مي‌شود و نيروهاي مسلح نيز آنان را درست و منطقي و صرفا درحد نياز به كار مي‌گيرد.

ذکر این نکته لازم است که طرح های متعدد گفته شده از سوی برخی صاحب نظران و مسوولان برای اصلاح خدمت سربازی کارا نبوده و چیزی جز وصله و پینه کردن‌های مقطعی و بی حاصل نیست. راه حل اصلی حذف خدمت اجباري - به عبارت بهتر و حقیقی‌تر- بیگاری سربازی است.

مجددا تاكيد مي‌شود كه اگر گفته شود ارتش حرفه‌اي هزينه‌هاي زياد دارد. اين مساله دليل نمي‌شود که وضعيت سربازي تداوم يابد بلکه مدت زمان لازم براي حذف سربازي اجباري را طولاني‌تر مي‌سازد که در طول اين زمان بايد با کاهش خدمت سربازي و افزايش تدريجي حقوق سربازان به سوي اين هدف حرکت کرد.

با تشكر و سپاس

تعدادي از دانشجويان رشته هاي علوم اجتماعي

http://www.sarbazyy.blogfa.com/

ضمیمه اول:

جدول مقايسه‌اي 195 كشور جهان از لحاظ وضعيت نظام وظيفه

نمودار كشورها :

1. كشورهايي كه سربازي اجباري ندارند.(106 کشور، 53%)
2. کشورهایی که سربازی اجباری یک سال و یا کمتر دارند. (25كشور، 13%)
3. کشورهایی که صرفا در امور مدنی یا به صورت نظامی غیر مسلح سربازي دارند.(7 كشور، 4%)
4. کشورهای که سربازی انتخابی دارند.(11 كشور، 6%)
5. کشورهایی که مدت سربازی را به 18 ماه کاهش داده‌اند. (9 كشور، 5%)
6. اسامی کشورهایی که از ترکیب نیروهای داوطلب و اجباری استفاده می کنند. (11 کشور،6% )
7. کشورهایی که سربازی اجباری بیش از 18ماه، غیر انتخابی و همراه با به کار گیری در امور عملیاتی نظامی دارند. (26كشور، 13%)

الف- اسامی کشورهایی که سربازی اجباری ندارند و يا حذف كرده‌اند:

1. آرژانتین (در 1999 حذف شد)
2. آفریقای جنوبی (از 1994 حذف شد.)
3. آنتیگوآ و باربودا
4. آندورا
5. اتیوپی(سربازی اجباری صرفا در شرایط اضطراری مجاز است.)
6. اردن (از سال 1994 تاکنون در حال تعلیق است.)
7. اروگوئه (در زمان صلح اختياري است و در زمان جنگ دولت در صورت نياز مي‌تواند اجباري سازد.)
8. افغانستان (در 2005 حذف شد)
9. استرالیا (در 1972 لغو شد.)
10. اسلواکی (از 2006 حذف شد)
11. اسلوونی (از 2003 حذف شد)
12. امارات متحده عربی
13. انگلستان (از 1963 حذف شد.)
14. ایتالیا (در 2005 حذف شد)
15. ایسلند
16. باربادوس
17. باهاما
18. بحرین
19. برمه
20. برونئی دارالسلام
21. بلژیک (به حالت تعلیق در آمده است.)
22. بلغارستان (نيروي دريايي و هوايي كاملا حرفه‌اي شده اند و نيروي زميني نيز در سال 2008 حرفه‌اي شده و سربازي اجباري ملغي مي‌گردد. مدت سربازي اكنون 9 ماه است. البته برای دانش آموختگان دانشگاه 6ماه است.)
23. بلیز (در صورت به حد نصاب نرسیدن داوطلبین اجباری می شود اما تا کنون اجباری نشده است.)
24. بنگلادش(سربازی اجباری صرفا در شرایط اضطراری مجاز است ولی تاکنون اجرا نشده است.)
25. بوتان
26. بوتساوانا
27. بوسنی و هرزگوین (از اول ژانویه 2006 حذف شد.)
28. بولیوی (در صورت به حد نصاب نرسیدن داوطلبین اجباری می شود.)
29. پاکستان
30. پالائو
31. پاناما
32. پرتقال (از 2004 حذف شد)
33. پرو
34. تانزانیا
35. ترینیاد و توباگو
36. تونگو
37. تووالو
38. تیمور شرقی
39. جامائیکا (سربازی اجباری تنها با اجازه والدین ممکن است.)
40. جزایر سلیمان
41. جزایر مارشال
42. جمهوری ایرلند(دوره سربازی اجباری حذف شده ولی دوره ذخیره هنوز ملغی نشده است.)
43. جمهوری کنگو
44. جيبوتي
45. چک (لغو آن از 2004 آغاز و در 2007 کاملا لغوشد.)
46. دومينيكا (عضو كشورهاي مشترك المنافع)
47. دومينيكن (جمهوري)
48. روآندا
49. رومانی (از 2006 حذف شد.)
50. زامبيا
51. ژاپن
52. ساموآ
53. سن مورینو
54. سوآزیلند
55. سیچیل
56. سیرالئون
57. سریلانکا
58. سرینام
59. سنت کیتس و نویس
60. شیلی (هرچند قانون سربازی اجباری ملغی نشده ولی اکنون تمام نیروها به صورت داوطلبانه و نه اجباری به خدمت گرفته می شوند.)
61. عراق
62. عربستان سعودی
63. عمان
64. غنا
65. فدراتیو میکرونزی
66. فرانسه (از 1996 حذف شد.)
67. فیجی
68. قطر
69. کاستاریکا (از 1948 حذف شده است.)
70. کامرون
71. کانادا (تاکنون در زمان صلح سربازی اجباری نداشته است.)
72. کریباتی
73. کنیا
74. گامبیا
75. گرنادا
76. گینه پاپائو
77. لسوتو
78. لبنان
79. لتونی (از 2007 حذف شد.)
80. لوکزامبورگ (از 1967 حذف شده است)
81. لیبریا
82. لیختنشتاین
83. مالاوی
84. مالت
85. مالدیو
86. مالزی
87. مجارستان(در 2004 حذف شد)
88. مراکش (از 2006 حذف شد.)
89. مقدونیه (از 2006 حذف شد)
90. موریس
91. موناکو
92. مونتنگرو (از 2006 حذف شد)
93. نائورو
94. نامیبیا
95. نپال
96. نیجریه
97. نیکاراگوئه
98. نیوزیلند (از 1972 حذف شد.)
99. واتیکان
100. هائیتی
101. هلند (به طور رسمي سربازی اجباری را لغو نکرده ولی از سال 1996 به بعد از سرباز استفاده نکرده و ارتش کاملا حرفه ای دارد.)
102. هلند آنتلیس
103. هند (هیچ گاه سربازی اجباری نداشته حتی در زمان استعمار انگلیس)
104. هندوراس
105. هنگ کنگ
106. یمن (از 2001 حذف شد)

كشورهاي افغانستان، عراق، عربستان، عمان، قطر، امارات متحده، پاكستان و بحرين از جمله همسايگان ايران هستند كه سربازي اجباري را لغو كرده اند. اين امر مي‌تواند به بروز اعتراضات به ويژه در نزد مرزنشينان منجر شود.

ب- اسامی کشورهایی که سربازی اجباری یک سال و یا کمتر دارند:

1. اتريش (از ابتداي 2007 از 8ماه به 6ماه كاهش يافت)
2. برزیل (بسته به محل خدمت 12-9ماه)
3. بوليوي (12ماه)
4. دانمارک (بسته به محل خدمت 12-4 ماه وصرفا در امور مدنی یا به صورت نظامی غیر مسلح)
5. اکوادور (12ماه، سربازي انتخابي است.)
6. السالوادور (12ماه، سربازي انتخابي است.)
7. استونی (بسته به محل خدمت 11-8 ماه وصرفا در امور مدنی و یا به صورت نظامی غیر مسلح در سال 2010 نيز سربازي اجباري لغو مي‌شود)
8. صربستان (بسته به محل خدمت 9-6 ماه، از 2010 حذف خواهد شد.)
9. كرواسي (اکنون 6ماه است و از 2010 حذف خواهد شد.)
10. آلمان (9ماه وصرفا در امور مدنی و یا به صورت نظامی غیر مسلح)
11. یونان (بسته به محل خدمت 12 و 15 ماه و در آينده به 6ماه كاهش مي‌يابد.)
12. لیتوانی (12ماه وصرفا در امور مدنی و یا به صورت نظامی غیر مسلح)
13. مکزیک (12ماه، سربازي انتخابي، نيروهاي هوايي و دريايي كاملا حرفه‌اي شده‌اند.)
14. مولداوی (12ماه)
15. مغولستان (12ماه)
16. نروژ (12ماه وصرفا در امور مدنی و یا به صورت نظامی غیر مسلح)
17. پارائوگه (بسته به محل خدمت 24-12ماه، استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
18. روسیه (ترکیب اجباری و داوطلبانه به کار گرفته شده است. از ابتداي سال 2008، 12ماه خواهد شد و از همين سال براي متاهلان داراي فرزند، معلمان و پزشكان روستايي حذف خواهد شد.)
19. سوييس (260 روز)
20. گوآتمالا (بسته به نوع و محل خدمت 24-12 ماه)
21. لهستان (بسته به محل خدمت 12-9ماه وصرفا در امور مدنی و یا به صورت  نظامی غیر مسلح، در سال 2010 سربازي اجباري لغو مي شود.)
22. تایوان (اکنون 16 ماه است و در سال 2008، 12ماه می شود. امكان انتخاب براي مشمولان وجود دارد.)
23. تركيه (12 ماه براي امور نظامي و 15 ماه براي امور مدني)
24. تونس (12ماه)
25. ازبکستان (12ماه)

ج- اسامی کشورهایی که از سربازان صرفا در امور مدنی یا به صورت نظامی غیر مسلح استفاده می‌شود:

2. آنگولا (24ماه)
3. الجزایر (18ماه: 6ماه آموزش و 12 ماه فعاليت مدني)
4. اسپانیا
5. بلاروس (18ماه و برای فارغ التحصیلان دانشگاهی 12ماه)
6. سوئد (17-7 ماه، امكان انتخاب ميان فعاليت نظامي يا غير نظامي وجود دارد.)
7. فنلاند (خدمت در امور نظامي مسلحانه 6ماه، نظامي غير مسلحانه 11 ماه و غير نظامي 13 ماه)
8. قبرس

هفت کشور دیگر نیز از سربازان به صورت نظامی غیر مسلح استفاده می کنند که در بخش قبلی ذکر شد.

این کشورها معتقدند ورود به عملیتهای نظامی و مسلحانه مستلزم طی کردن آموزشهای ویژه است که در مدت کوتاه سربازی یاددادن این مهارتها مقرون به صرفه نیست و عدم آموزش آنها نیز موجب افزایش تلفات می گردد. لذا سربازان را در پستهایی که احتمال درگیری مسلحانه یا نظامی زیاد است؛ وارد نمی کنند.

د- اسامی کشورهای که سربازی انتخابی دارند:

2. اندونزی(استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
3. ایالات متحده آمریکا
4. بنین(از ترکیب سربازان داوطلبانه و اجباری استفاده می شود.)
5. توگو(استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
6. جمهوری آفریقای مرکزی(استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
7. چاد
8. چین
9. سنگال(استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
10. كيپ ورد
11. گینه بیسائو
12. نیجر

سربازان در این کشورها از این حق برخوردارند که برخی از موارد مربوط به سربازی مانند مکان و محل خدمت یا نوع خدمت (هوایی، دریایی و زمینی) را خودشان انتخاب کنند.

ه- اسامی کشورهایی که مدت سربازی را به 18 ماه کاهش داده‌اند:

2. آذربايجان (براي فارغ التحصيلان دانشگاهي 12 ماه و سايرين 18ماه)
3. اریتره (16ماه)
4. اوکراین (بسته به نوع خدمت 18-24ماه، در 2 يا 3 سال آينده ارتش كاملا حرفه‌اي شده و سربازي اجباري ملغي مي‌گردد.)
5. ساحل عاج (18ماه، استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
6. کامبوج (18ماه)
7. کلمبیا (18ماه، استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
8. گرجستان (18ماه، استفاده از ترکیب سربازان داوطلب و اجباری.)
9. لائوس (18ماه)
10. ماداگاسکار (18ماه)

و-اسامی کشورهایی که از ترکیب نیروهای داوطلب و اجباری استفاده می کنند:

2. اوگاندا
3. برمودا(بخش عمده ای از نیروهای ارتش، حرفه ای بوده و تنها بخش اندکی به صورت اجباری تامین می گردد.)
4. بروندی
5. سنگاپور
6. فیلیپین
7. کره جنوبی
8. کویت
9. گابون
10. مالی
11. موریتانی(نیروی هوایی و دریایی کاملا حرفه ای شده اند و از سرباز اجباری تنها در نیروی زمینی استفاده می شود.)
12. ونزوئلا

از آنجایی که تحقق ارتش حرفه ای به صورت ناگهانی ممکن نیست؛ از روشهای مختلقی استفاده می شود. یکی از روشها این است که سربازی داوطلبانه را همزمان با اجباری آغاز می کنند و با افزایش سربازان داوطلب به مرور سربازی اجباری حذف می گردد.

ه- اسامی کشورهایی که سربازی اجباری بیش از 18ماه، غیر انتخابی و همراه با به کار گیری در امور عملیاتی و مسلحانه نظامی دارند:

1. آلبانی
2. ارمنستان
3. اسراییل
4. ایران
5. بورکینافاسو
6. تاجیکستان
7. تایلند
8. ترکمنستان
9. جمهوری دموکراتیک کنگو
10. زیمباوه
11. سائوتام و پرینسیپ
12. سنت لوسیا
13. سنت وینسنت و گرنادین
14. سوریه
15. سودان
16. سومالی
17. قرقیزستان
18. قزاقستان
19. کره شمالی
20. گینه
21. گینه اکوئیتوریال
22. کوبا
23. لیبی
24. مصر
25. موزامبیک
26. ویتنام¹

متاسفانه نام كشور ايران در زمره آخرين گروه قرار دارد كه نشان مي‌دهد علي رغم برخي بهبودها در مقايسه با ديگر كشورها كمترين ميزان بهينه سازي و اصلاح را در مورد نظام وظيفه انجام داده ايم.

ضمیمه دوم:

مشت نمونه خروار است:

سربازی مقدس یا حمالی مقدس!

این عکسها در بیست و ششم فرودین ماه، ساعت ۷ بعد ازظهر، در بزرگراه نواب در مرکز تهران گرفته شده است.

این عکسها دو حالت داره:

۱- یا این اسباب منزل یکی از نظامیانه که سربازان وظیفه را وادار کرده کارهای شخصی او را انجام بدهد وسربازان بیچاره نیز از ترس اضافه خدمت پذیرفته اند. که متاسفانه احتمال قوی تر همین احتماله!

۲- یا این که خوشبینانه بنگریم و اثاثیه یک مقر نظامیه که البته بعید به نظر می رسه. اما به هر حال در این صورت هم آیا جوانان کشور دو سال میرن خدمت سربازی که حمالی کنند؟ مشت نمونه خرواره. متاسفانه بسیاری از وظایفی که برای سربازان در طول خدمت سربازی تعیین می شه بیهوده، بی فایده و عبثه و قابل حذف شدن. چرا لااقل مدت خدمت سربازی را کم نمی کنند تا نظامیان مجبور بشوند از سربازان به نحو بهینه استفاده کنند.

البته می دونید که در بیش از ۱۰۰ کشور جهان سربازی اجباری را حذف کرده اند و با تشکیل ارتش حرفه ای و سربازی داوطلبانه و به خاطر حقوقی که به سرباز پرداخت می کنند مجبورند که به نحو بهینه از او بهره بگیرند. سربازان نیز چون حقوق می گیرند و اجباری نیست با علاقه وظایف خود راانجام می دهند. به امید آن روز و حذف سربازی  اجباری در ایران. ان شا الله

در پايان ما هم دعاي علماي تهران را تكرار مي كنيم كه:

«امید است که به همم عالیه آن ذوات مقدسه[ائمه اطهار] و جدیت کامله و پافشاری، رفع و دفع این قانون جابرانه و خانمان ویران‌کن شود.»

ان شاء الله که در سال نوآوری و شکوفایی، شاهد تغییر بنیادین در سربازی ایران و حرکت آن به سوی سربازی داوطلبانه باشیم.

¹ منابع:

در برخی موارد که اطلاعات متناقض بوده سعی شده به اطلاعات منابع به روزتر اتکا شود.

• Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights: (http://www.nationmaster.com/graph/mil_con-military-conscription)

• The World Factbookcia -- Field Listing - Military service age and obligation:

(https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2024.html)

• Wikipedia ,Military service:

(http://en.wikipedia.org/wiki/Military_service)

• (http://www.geocities.com/jusjih/dncdp.html)

جلسه نقد و بررسی

کتاب سرباز هشتاد و یکم

در خانه تاریخی احسان برگزار می گردد.

زمان:پنجشنبه ۲۵/۱۱/۸۶  ساعت ۶ بعد از ظهر

مکان: خیابان فاضل نراقی - خانه تاریخی احسان